Bu sözlük, iş sağlığı ve güvenliği alanında sıkça kullanılan temel kavramların daha anlaşılır şekilde açıklanması amacıyla hazırlanmıştır.
A
Acil Durum:
Afetler, ihmaller veya beklenmeyen olaylar sonucu ortaya çıkan ve acil müdahale gerektiren durumlardır.
Acil Durum Ekibi:
Yangın, deprem gibi olaylarda tahliye, kurtarma ve ilk müdahaleyi gerçekleştiren ekiplerdir.
Acil Durum Planı:
Acil durumlarda kimlerin, neyi, nasıl yapacağını önceden belirleyen planlardır.
Alçak Gerilim (AG):
1000 volt ve altındaki elektrik gerilimidir.
Alerjik Madde:
Vücutta hassasiyete ve reaksiyona neden olabilen maddelerdir.
Alevlenir Madde:
Belirli sıcaklıkta kolayca tutuşabilen maddelerdir.
Alt İşveren:
Ana işverenden iş alan ve kendi çalışanlarıyla bu işi yapan kişi veya firmadır.
Asbest:
Solunduğunda ciddi sağlık sorunlarına yol açabilen lifli mineral yapıdır.
Asıl İşveren:
İşin ana sorumluluğunu taşıyan ve işçileri çalıştıran işverendir.
Aşındırıcı Madde:
Canlı dokulara zarar verebilen kimyasal maddelerdir.
B
B Sınıfı Yangınlar:
Yanıcı sıvılardan kaynaklanan yangınlardır (benzin, yağ vb.).
Basınçlı Ekipman:
Basınç altında çalışan kap, boru ve ekipmanlardır.
Belirli Süreli İş Sözleşmesi:
Başlangıç ve bitiş tarihi belli olan sözleşmedir.
Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi:
Bitiş tarihi belli olmayan iş sözleşmesidir.
Büyük Kaza:
Ciddi yaralanma, ölüm veya çevresel zarar oluşturan büyük ölçekli kazalardır.
C – Ç
C Sınıfı Yangınlar:
Gaz kaynaklı yangınlardır (LPG, metan vb.).
Çalışma Belgesi:
İşten ayrılan personele verilen, yaptığı işi gösteren belgedir.
Çevresel Gürültü:
İnsan faaliyetlerinden kaynaklanan rahatsız edici seslerdir.
Çok Toksik Madde:
Çok düşük miktarlarda bile ciddi zarar veren maddelerdir.
D
D Sınıfı Yangınlar:
Metallerden kaynaklanan yangınlardır.
dB (Desibel):
Ses seviyesini ölçen birimdir.
E
Elle Taşıma İşi:
İnsan gücüyle yapılan kaldırma, taşıma ve itme işlemleridir.
Elektrik Tesisatı:
Elektrik enerjisinin iletilmesini ve kullanılmasını sağlayan sistemdir.
Eşdeğer Gürültü Seviyesi (Leq):
Belirli süre boyunca ölçülen ortalama gürültü seviyesidir.
F
Fazla Çalışma:
Haftalık 45 saati aşan çalışma süresidir.
G
Genel Sağlık Sigortası:
Sağlık hizmetlerini güvence altına alan sistemdir.
Güvenlik İşaretleri:
Tehlikelere karşı uyarı ve yönlendirme sağlayan işaretlerdir.
H
Hizmet Sözleşmesi:
İşçi ile işveren arasında yapılan çalışma anlaşmasıdır.
Hukuk:
Toplum düzenini sağlayan kurallar bütünüdür.
İ
İlkyardım:
Olay yerinde yapılan ilk müdahaledir.
İş Güvenliği Uzmanı:
İş yerinde güvenliği sağlamakla görevli uzman kişidir.
İş Kazası:
Çalışma sırasında meydana gelen ve zarara yol açan olaydır.
İşyeri Hekimi:
Çalışanların sağlık durumunu takip eden doktordur.
K
Kaçak Akım:
Elektrik sistemlerinde istenmeyen akım kaçaklarıdır.
Kanserojen Madde:
Kanser oluşumuna neden olabilen maddelerdir.
Kimyasal Madde:
Doğal veya yapay olarak oluşan kimyasal bileşiklerdir.
Kişisel Koruyucu Donanım (KKD):
Çalışanı risklerden koruyan ekipmanlardır (baret, maske vb.).
M
Meslek Hastalığı:
Yapılan işten kaynaklanan sağlık sorunlarıdır.
Mevzuat:
Yasa, yönetmelik ve kurallar bütünüdür.
O
Oksitleyici Madde:
Yanmayı hızlandıran kimyasal maddelerdir.
P
Patlayıcı Madde:
Ani reaksiyonla patlama oluşturabilen maddelerdir.
Patlayıcı Ortam:
Yanıcı gaz veya tozların bulunduğu tehlikeli ortamdır.
R
Risk:
Tehlikenin gerçekleşme ihtimalidir.
Risk Analizi:
Tehlikelerin değerlendirilmesi sürecidir.
Risk Değerlendirmesi:
Olası zararların belirlenmesi ve önlem planlamasıdır.
S
Sigorta:
Olası zararları güvence altına alan sistemdir.
Sivil Savunma:
Afet ve savaş durumlarında koruma faaliyetleridir.
T
Tehlike:
Zarar verme potansiyeli olan durumdur.
Toksik Madde:
Sağlığa zarar veren kimyasal maddelerdir.
U
Uyarı İşareti:
Tehlikeye karşı dikkat çeken işaretlerdir.
Y
Yangın Tahliye Projesi:
Acil durumlarda kaçış yollarını gösteren plandır.
Yönetmelik:
Belirli bir alanı düzenleyen resmi kurallardır.
Yüksek Gerilim (YG):
1000 volt üzerindeki elektrik gerilimidir.
Z
Zamanaşımı:
Belirli süre sonunda hak talebinin ortadan kalkmasıdır.
Zarar:
Maddi veya manevi kayıplardır.
Zararlı Madde:
Sağlığa olumsuz etki eden maddelerdir.